~JAKHAMA RÜNA DZE

JAKHAMA rüna ha Japfü kijüthou phiki keba rüna puo. Rüna hau Nagamia Seluoba (Kohima) ze kepeciekecÜ kilometre (16 kms) nu ba. National Highway 39 rÜna pfüthe vozhü di voya. Jakhama ikecü thazau liro “ZHOKHAMI” ikecÜ nunu par.

Jakhamia pfutsau viken-e rÜna hau pfhüshü mu sedeshü. Viken ha keyho nuo nuotsuu, mu puoe terhümiavi puo. Siro hateiki chüterhü rephi. Süla Keyhoe puo nuonuoko donu terhümiaviu Viken ketsepie puo bu vor thechü ha nunu Mezhamia (Zeliang) rhü khakelie chülie.

Hakemhie di Viken-e therietho-u nu jakhama rünau “PHEZHOZOU” ikecü thechüu geinu rüna tshelie. Viken ha themia puo do vise mu thepfuse. Puoe vor “DZÜKOZOU” ketsie kezhapuo nunu puo razha chü di Mezhamia ze keperhie vor üya mu tsiedo ketso rei ketsie hauha Jakhamia lie nu “DZÜKOZOU” ikecü thechü nu zhü zo mu ketsie za kie pie “VIKEN ZI” isidi kie baya zo.

Viken-e puo do vise di thekhe hopie puo rünau whivowa di theva mhakhapie thekhe süko mho whepie baya. Sidi ngumümia kevorko bu thekhe süko nunu uphi kerikewa chü vor. Viken-e terhü khaketuo la peshü kekradupie kero gei khe voshü sidi kero-u tietsa puo nu tesüshü ro themiae peshü toupfü melekeba mhie taya, mu ngumvümiako hau ngu di vor rünau re michie di la ta ya üsi. Siba di Viken-e ha “Phezhozou” nunu rüdi se tsie rüna chükeba jakhara kerta mu therieki rüna za “Mezhakha” idi kiekerietho chü.

Rüna sedelie tse hako semorosuo lie- Mevoketuo. Dzükhou kethie, Chakechü, Dzuyiekechü mu hako la themia keba sie. Mu Rhao bu mevo. Chio bu Dzükhou thie, Chokedi bu Dzüyie du isi. Süla “CHOKEDI DZÜYIE” isi tsie thezau pie “YIEDI DZÜYIE” isi di kiebate.

Siro Chakedu nu liro Zho-o bu liezou tsatie mu Vimetswe bu ketsa tsatie cha chü. Mu Poso bu khiazou Dzüyieu du sidi tsie ketso rei Dzüyie süu üse “POSO DZÜYIE” idi kieba zo. Siro Sahon mu Wose nie ro u nie thuo u nie tsiepfhe pfhe. Sula thie ketso rei “SAHON TSIEPFHE” mu “WOSE TSIEPFHE” sidi kie baya. Hakemhie di Mezhakha rünau chü sede parlie mu kenuotsa Mezhakha zatho hau üse “ZHAKHAMA” idi kie mu hau rüna za kerieu. Sidi Britishmia u kijü nu kevor ki thezau kedipie “JAKHAMA” idi kieliete.